เชื้อราในกระแสเลือด
เชื้อราในโลกมีมากกว่า 2 ล้านสปีชีส์ แต่ส่วนมากเป็นเชื้อราในสิ่งแวดล้อม เชื้อราส่วนน้อยเท่านั้นที่ก่อโรคในมนุษย์
สารบัญ เชื้อราในกระแสเลือด
เชื้อราในกระแสเลือดอันตรายแค่ไหน ?
ปัจจุบันพบเชื้อราติดเชื้อชนิดรุกรานมากขึ้น ซึ่งสามารถเข้าสู่กระแสเลือด และทำลายอวัยวะต่าง ๆ ได้ เนื่องจากมีวิธีการรักษาผู้ป่วยทางการแพทย์แบบใหม่ ๆ เช่น
- การรักษาผู้ป่วยมะเร็งด้วยยาแบบใหม่
- การปลูกถ่ายอวัยวะที่ต้องรับประทานยากดภูมิต่อเนื่อง
- การใช้ยากกดภูมิเช่น สเตียรอยด์ในการรักษาโรคที่เกี่ยวกับภูมิผิดปกติต่างๆ
- การใช้ยาต้านจุลชีพหลายขนานติดต่อกันเป็นเวลานานในผู้ป่วยวิกฤติ
สิ่งเหล่านี้ส่งผลให้ผู้ป่วยมีความเสี่ยงต่อการติดเชื้อราเพิ่มขึ้น อย่างไรก็ตามการติดเชื้อแบคทีเรียและไวรัสยังพบได้บ่อยกว่าการติดเชื้อรา
โดยเชื้อราชนิดรุกรานที่เป็นสาเหตุของภาวะพิษเหตุติดเชื้อ(Sepsis) การติดเชื้อในกระแสเลือด และพบอุบัติการณ์สูงขึ้น ได้แก่ เชื้อรา Candida
การวินิจฉัยเชื้อราทางห้องปฏิบัติการทำได้ยาก แปลผลยาก และใช้เวลานานในการตรวจ การรักษาด้วยยาต้านเชื้อรายังมีข้อจำกัดในการเข้าถึงยาที่มักมีราคาสูงและผลข้างเคียงมาก ทำให้การดูแลรักษาผู้ป่วยที่ติดเชื้อรามีความยากและเกิดภาวะแทรกซ้อนได้สูง
การจำแนกเชื้อราที่ก่อโรคในมนุษย์
สามารถแบ่งได้หลายประเภท โดยสามารถแบ่งเป็นกลุ่มใหญ่คือ
- ยีสต์ ได้แก่ Candida
- ราสองรูป (Dimorphic Fungi)
- ราสาย (Filamentous Molds) ในกลุ่มนี้สามารถแบ่งเป็นกลุ่มย่อยจากการดูลักษณะสายรา (Hyphae) ได้ดังนี้
- ราสายที่ไม่มีเม็ดสีและผนังกั้น (Non-Septate Hyaline Molds) เช่น Mucormycosis
- ราสายที่ไม่มีเม็ดสีแต่มีผนังกั้น (Septate Hyaline Molds) เช่น Aspergillus spp., Fusarium spp. เป็นต้น
- ราดำ (Dematiaceous Molds) เป็นราสายที่มีเม็ดสีบริเวณผนังของสายราและมีผนังกั้นด้วย เช่น Madurella Spp., Fonsecaea Spp. เป็นต้น ซึ่งโดยมากพบเป็นสาเหตุของการติดเชื้อที่เนื้อเยื่อใต้ผิวหนัง มีส่วนน้อยที่เป็นเชื้อราแบบรุกรานได้
ในผู้ป่วยที่มีภาวะการติดเชื้อในกระแสเลือดและเกิดภาวะช็อกในสหรัฐอเมริกา พบว่า 5% ของคนไข้กลุ่มนี้ เกิดจากเชื้อรา Candida และการติดเชื้อราแบบรุกราน 70-90% เกิดจากเชื้อราชนิด Candida, 10-20% เกิดจากเชื้อรา Aspergillus
ในบทความนี้จะขอกล่าวถึงเชื้อรา Candida ซึ่งเป็นเชื้อราที่พบเป็นสาเหตุของการติดเชื้อในกระแสเลือดได้บ่อยและรุนแรงเมื่อเทียบกับเชื้อราประเภทอื่น
ทำความรู้จัก เชื้อรา Candida ให้มากขึ้น
เชื้อรา Candida มีหลายสปีชีส์ ที่พบก่อโรคได้บ่อย ได้แก่
- Candida Albican
- Candida Glabrata
- Candida Parapsilosis
- Candida Tropicalis
ส่วนใดของร่างกายที่เป็นแหล่งรับเชื้อ Candida ?
การติดเชื้อ Candida สามารถพบได้ทุกส่วนของร่างกาย แต่ที่พบได้บ่อยคือ บริเวณเยื่อบุ เช่น เยื่อบุในช่องปาก เยื่อบุบริเวณอวัยวะเพศ และสามารถติดเชื้อเข้าสู่กระแสเลือดได้ด้วย เมื่อเชื้อCandida เข้าสู่กระแสเลือด จะสามารถแพร่กระจายไปยังส่วนต่างๆของร่างกายได้ เช่น ตา ไต ตับ และสมอง
ผู้ป่วยกลุ่มใดที่มีความเสี่ยงสูงต่อการติดเชื้อ Candida ?
โดยปกติแล้ว ผู้ที่มีร่างกายแข็งแรงจะไม่พบภาวะการติดเชื้อ Candida ในกระแสเลือด แต่สามารถพบการติดเชื้อ Candida ในช่องปากได้ หากได้รับยาพ่นกลุ่มสเตียรอยด์ทางปากและไม่ได้ทำความสะอาดช่องปากหลังพ่นยา
ผู้ที่มีความเสี่ยงสูงในการติดเชื้อ Candida เข้าสู่กระแสเลือด
- ผู้ป่วยวิกฤติที่ได้รับการรักษาในไอซียูเป็นเวลาหลายวัน
- ผู้ที่มีภูมิคุ้มกันบกพร่อง เช่น มีการเจ็บป่วยหนักวิกฤติ ผู้ที่ได้รับเคมีบำบัด ผู้ที่ได้รับยากดภูมิ เช่นผู้ป่วยที่ได้รับการปลูกถ่ายอวัยวะ ผู้ป่วยที่เป็นโรคภูมิต่อต้านตัวเอง
- ผู้ป่วยเบาหวาน
- ผู้ที่ได้รับยาสเตียรอยด์
- ผู้ที่ได้รับการใส่สายทางเส้นเลือดดำใหญ่
- ผู้ที่ได้รับการผ่าตัดช่องท้อง
- ผู้ป่วยที่โดนไฟไหม้ น้ำร้อนลวกรุนแรง
- ผู้ป่วยโรคไตที่ได้รับการล้างไต
- ผู้ที่ได้รับยาต้านจุลชีพรักษาการติดเชื้อแบคทีเรียเป็นระยะเวลานาน
- ทารกที่มีน้ำหนักต่ำกว่าเกณฑ์มาก
- ผู้ที่ติดยาเสพติดโดยการฉีดเข้าเลือด
อาการและอาการแสดงของผู้ที่มีการติดเชื้อ Candida ในกระแสเลือด
อาการแสดงขึ้นอยู่กับตำแหน่งที่ติดเชื้อเริ่มต้น ร่วมกับมีอาการร่วม ดังต่อไปนี้
- มีไข้ หนาวสั่น
- ผื่น
- อ่อนเพลีย ไม่มีแรง
- ความดันต่ำ
- การมองเห็นที่ผิดปกติ ซึ่งเป็นสัญญาณของการติดเชื้อที่ลามมาที่ตา
- ปวดหัว มีอาการทางระบบประสาท
- ปวดท้อง
การวินิจฉัยภาวะติดเชื้อ Candida ในกระแสเลือด
การวินิจฉัยเพื่อภาวะติดเชื้อ Candida ในกระแสเลือด ทำได้โดย
- การนำเลือดไปเพาะเชื้อรา
- การตรวจหา Antigen (ชิ้นส่วนของเชื้อ) ในเลือด
การรักษาภาวะติดเชื้อ Candida ในกระแสเลือด
เนื่องจากภาวะติดเชื้อ Candida ในกระแสเลือดเป็นภาวะที่อันตรายถึงแก่ชีวิตได้ การรักษาโดยการเริ่มยาต้านเชื้อราจึงควรเริ่มทันทีเมื่ออาการผู้ป่วยเข้าได้และมีความเสี่ยงที่ทำให้สงสัยภาวะการติดเชื้อราชนิดนี้
จากนั้นจะต้องหาสาเหตุและตำแหน่งของการติดเชื้อ และกำจัดแหล่งติดเชื้อนั้น เช่น เอาสายสวนที่ใส่ทางหลอดเลือดดำใหญ่ออกหากสงสัยว่าเป็นตำแหน่งของการติดเชื้อ และรีบเริ่มให้การรักษาด้วยยาต้านเชื้อรา
สรุปแนวทางการป้องกันการติดเชื้อ Candida ในกระแสเลือด
แนวทางป้องกันที่ทุกคนทำได้คือ การล้างมือบ่อย ๆ เพราะไม่เพียงแต่ป้องกันการติดเชื้อและแพร่กระจายของเชื้อรา แต่ยังเพื่อป้องกันการติดเชื้อประเภทอื่นด้วย
เรียบเรียงเนื้อหาโดยแพทย์
คุณหมอ วี
พญ.วีราภรณ์ พุฒิวงศ์รักษ์
เลขที่ใบประกอบวิชาชีพเวชกรรม
- ว.35549
การศึกษา / Education
- แพทยศาสตร์บัณฑิต เกียรตินิยมอันดับ 2 โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล ปี 2550
- วุฒิบัตรอนุสาขาอายุรศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปี 2556
- วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปี 2559
- วุฒิบัตรอนุสาขาอายุรศาสตร์โรคระบบทางเดินหายใจและภาวะวิกฤติโรคระบบการหายใจ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ปี 2559
อ้างอิง
- American Thoracic Society
- National Organization for Rare Disorders
- Centers for Disease Control (CDC)
Hifu vs Ulthera ต่างกันอย่างไร ? เครื่องไหนเหมาะกับใคร ? เลือกทำแบบไหนดี ?
Reading Time: 4 minutesHifu vs Ulthera ต่างก็ได้ชื่อว่าเป็นเทคโนโลยียกกระชับผิวยอดนิยมทั้งคู่ ทำให้ถูกยกมาเปรียบเทียบกันอยู่บ่อยครั้งว่าเครื่องไหนให้ผลลัพธ์ดีกว่ากัน ที่จริงแล้ว Hifu มีต้นแบบมาจาก Ulthera ครับ จึงมีกลไกในการยกกระชับคล้ายกัน แต่จะต่างกันที่เทคโนโลยีที่ใช้ ซึ่งส่งผลต่อประสิทธิภาพ ระยะเวลาการเห็นผล ระดับความเจ็บ รวมไปถึงราคา
ทำ Ulthera หน้าบวม เกิดจากอะไร ปกติไหม บวมกี่วัน ควรดูแลต...
Reading Time: 4 minutesทำ Ulthera แล้วหน้าบวมจริงไหม ? บวมเยอะหรือไม่ ? ใครกำลังกังวลเรื่องนี้ หรือกลัวว่าหลังทำแล้วไม่สามารถออกไปไหนไม่ได้เพราะหน้าบวม จริง ๆ แล้วหน้าบวมเล็กน้อยเท่านั้นครับ และสามารถหายได้เองในเวลาอันสั้น จึงไม่ต้องกังวลใจไป แล้วทำไมทำ Ulthera หน้าบวม เกิดจากอะไร ? เป็นอาการปกติจริงหรือไม่ ? หมอจะมาไขข้อสงสัยเหล่านี้อย่างละเอียด บวมกี่วัน ?
Ulthera อยู่ได้นานแค่ไหน ? ต้องทำบ่อยไหม ? ผลลัพธ์คุ้มค่า...
Reading Time: 4 minutesUlthera อยู่ได้นานแค่ไหน ? เป็นคำถามยอดฮิตที่คนไข้สอบถามกันเข้ามา ก่อนตัดสินใจทำ Ulthera ยกกระชับผิวแบบไม่ต้องผ่าตัด แต่ใช้เทคโนโลยีคลื่นเสียงอัลตราซาวด์ยิงลงลึกถึงชั้น SMAS ซึ่งเป็นชั้นเดียวกับที่ศัลยแพทย์ใช้ในการผ่าตัดดึงหน้า
Morpheus8 กับ Ulthera ต่างกันอย่างไร ? เหมาะกับใคร ? ทำอั...
Reading Time: 4 minutesเมื่อต้องเลือกเครื่องยกกระชับหน้า หลายคนสับสนว่า Morpheus8 กับ Ulthera ให้ผลเหมือนกันไหม คำตอบคือ เป้าหมายใกล้กันแต่ทำงานคนละชั้นผิว ครับ เครื่องหนึ่งเหมาะกับปัญหาผิวชั้นตื้น-กลาง อีกเครื่องเหมาะกับปัญหาโครงสร้างชั้นลึก บทความนี้หมอเปรียบเทียบทั้ง 2 เครื่องแบบเข้าใจง่าย ตั้งแต่หลักการทำงาน ผลลัพธ์ ความเจ็บ ราคา ไปจนถึงวิธีเลือกให้ตรงกับสภาพผิวของคุณครับ
ฉีดสลายไขมันบนใบหน้า เลือกเมโสแฟตยี่ห้อไหนดีที่สุด แต่ละย...
Reading Time: 3 minutesเมโสแฟตเป็นการฉีดสลายไขมันที่ได้รับความนิยมอย่างมากในปัจจุบัน มีหลายยี่ห้อที่คุณสมบัติและจุดเด่นต่างกันไป และคนไข้อาจเคยได้ยินชื่อโปรแกรมแฟตหลาย ๆ แบบ เช่น Fat Bomb, Fat Burn, ระเบิดไขมัน ซึ่งเป็นเพียงชื่อที่ตั้งขึ้นมาด้วยเหตุผลทางการตลาด แต่ตัวยาที่ใช้จริง ๆ ก็จะมีชื่อยี่ห้อของตัวเองอยู่แล้วครับ
Plinest คืออะไร ? ช่วยเรื่องอะไรบ้าง ? เหมาะกับปัญหาผิวแบ...
Reading Time: 5 minutesPlinest หรือ Plinest-P เป็นผลิตภัณฑ์กลุ่ม Polynucleotide (PN) ที่เน้นการฟื้นฟูและปรับปรุงคุณภาพผิวโดยรวม ให้ชุ่มชื้น ยืดหยุ่น กระชับ และเรียบเนียนขึ้น โดยจะไปกระตุ้นไฟโบรบลาสต์ (Fibroblast) ให้สร้างคอลลาเจนและอีลาสติน ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการฟื้นฟูผิวที่แข็งแรงจากภายใน ในบทความนี้หมอจะพาไปทำความรู้จัก Plinest คืออะไร ? ช่วยอะไร ? มีกี่รุ่น ? ทำงานอย่างไร ? ต้องฉีดกี่ครั้ง ? ปลอดภัยไหม ? ราคาเท่าไหร่ ? และมีวิธีเช็กของแท้อย่างไร ? ก่อนตัดสินใจครับ
